آکاایران: گلابتون دوزی | هنر مردمان هرمزگان

بد نیست بدانید زردوزی هنری است که از قدیم در بین ایرانیان رواج داشته است و مرکز انجام آن هرمزگان می باشد .گلابتون نیز نوعی رودوزی است که برای تزئین استفاده می شود و از نخ گلابتون برای ساخت آن استفاده می شود .
گلابتون دوزی هنری است که از دسته رودوزی های سنتی است .در قدیم الایام از نخ طلا برای بافت آن ,
استفاده می کردند ولی امروزه از نخی با رنگ زرد استفاده  می شود .باید بدانید که تهیه نخ برای انجام این هنر ,
از کشور پاکستان است و انجام این هنر دلپذیر توسط زنان و دختران هرمزگانی است .آنها با توجه به نقشی که مشتری ,
درخواست کرده است طرح را روی پارچه می اندازند و سپس آن را تکمیل می کنند.

گلابتون دوزی

زردوزی که در نقاط مختلف ایران به کم دوزی ، گلدوزی ، برودری دوزی و کمان دوزی شهرت دارد، در گذشته تولید آن ,
در بیشتر نقاط ایران رواج داشت ولی هم اینک استان هرمزگان و بویژه شهرهای بندر لنگه بندر عباس و میناب,
از مراکز عمده ی تولید آن به حساب می آیند.شعبه یی از هنر ظریف رودوزی است .

زردوزیهای ایرانی کلا قابل تقسیم به سه دسته است.

▪ گونه یی که زمینه ی اساسی پارچه را سراسر بخیه می پوشاند تا زمینه ی تازه ای از رنگ و نقش پدید آید,
مانند سوزندوزی های بلوچ و قلابدوزی رشت و پته دوزی کرمان.

▪ گونه یی که بر روی پارچه نقش چندانی دوخته نمیشود، بلکه با عبور نخ های رنگین از لابلای تا رو پود پارچه ,
و دوختن این الیاف به یکدیگر پارچه ی ساده حالتی مشبک و رنگین بخود میگیرد.

گلابتون دوزی | آشنایی با گلابتون دوزی از هنر مردمان هرمزگان در ایران قدیمگلابتون دوزی | آشنایی با گلابتون دوزی از هنر مردمان هرمزگان در ایران قدیم

آشنایی با هنر گلابتون دوزی

مانند سکه دوزی و قلابدوزی اصفهان.▪ گونه یی که در آن زمینه ی پارچه به رنگ اصلی باقیمانده و به کمک الیاف,
دارای روکش های فلزی، نقوش متنوعی بر روی پارچه دوخته میشود مانند ده یک دوزی (که در حال حاضر ,
منوسخ شده) نقده دوزی ، تافته دوزی ، خوس دوزی و زردوزی که گلابتون دوزی نیز نامیده میشود.

گلابتون  طلائی است که از حدیده کشیده و به هیات ریسمانهای باریک ساخته باشند و گلابتوندوزی نوعی دوزندگی,
است که جنبه ی تزئینی دارد و در آن نخ گلابتون بکار میرود.

در حال حاضر گلابتون دوزی با الیاف طلا بهیچ وجه در ایران رایج نیست و گلابتون دوزان به جای استفاده از نخ طلا،
از نخ هائی که دارای روکش فلزی زرد یا سفید است و عمدتا در کشور پاکستان تولید میشود.

استفاده میکنند.و به کمک قلاب نقوش متنوعی را که اکثرا نیز ملهم از بینشها و برداشت های شخصی شان است,
بر روی پارچه میدوزند.تولید کنندگان اصلی مصنوعات گلابتون دوزی شده در استان هرمزگان، بیشتر زنان و دختران ,
خانه دار هستندو بطور کلی در شهرهای بندر لنگه، بندر عباس، میناب و اکثر نقاط روستایی شهرستانهای,
یاد شده کمتر خانواده یی را میتوان یافت که زنان و دختران آن با هنر گلابتون دوزی آشنایی نداشته باشند.

جنس پارچه مورد استفاده برای گلابتون دوزی

معهذا شکل و نوع محصول بستگی به سلیقه و نظر مشتری دارد و مرسوم این است که تولید کنندگان بعد از,
اخذ سفارش ، ابتدا پارچه را که معمولا از جنس کرپ ناز و دارای رنگ سبز، مشکی، زرشکی، زرد،
فیروزه یی ، نارنجی و… است,

بر مبنای الگوی مورد درخواست مشتری بریده و ابتدا با کمک کاربن های رنگی نقش درخواستی سفارش دهنده را,
(که گاهی نیز از سوی خود وی ارائه میشود، ولی در بیشتر اوقات از میان طرحهای موجود در نزد هنرمندان
انتخاب میگردد) بر روی آن کپی میکنند.

در مرحله بعد، پارچه را بر روی لبه ی دایره یی چوبی که کم یا کمان نام دارد قرار داده و اطراف آن را به وسیله ی,
یک تسمه ی چرمی ، یا زهواری چوبی که حالت دایره داشته و قطرش به وسیله ی یک پیچ کم و زیاد میشود ,
محکم میکنند و پارچه را از اطراف میکشند تا همانند پوسته یی بر روی مساحت دایره ی چوبی قرار گیرد.

سپس هنرمند به کمک سوزن های خاصی که دارای نوک برجسته است و اصطلاحا قلاب نامیده میشود,
کار گلابتون دوزی را آغاز نموده و به کمک قلاب و نخ هایی که دارای روکش فلزی به رنگ نقره یی ,
یا طلایی است عمل دوخت را انجام میدهد.

گلابتون دوزی | آشنایی با گلابتون دوزی از هنر مردمان هرمزگان در ایران قدیمگلابتون دوزی | آشنایی با گلابتون دوزی از هنر مردمان هرمزگان در ایران قدیم

نحوه انجام گلابتون دوزی

نقوشی که در گلابتون­دوزی بیشتر مورداستفاده قرار می گیرد عبارت است از پیچک ترنج، گل ساعتی، نقش محرابی،
گل های اسلیمی، گل های ختائی، نقش بازوبندی، بته روحی، محرماتی یا ستونی، بته جقه­ ای، سروچه ,
و انواع گل ها؛ گاهی از تصویر افراد هم در گلابتون دوزی استفاده می شود.

دستمزد گلابتون دوزی

دستمزد گلابتون دوزی در استان هرمزگان بستگی به توافق طرفین دارد و به نسبت پر کار و یا کم کار بودن,
نقوش درخواستی مشتری و وقتی که صرف دوخت آن میشود بین ۶۰۰۰ تا ۱۰۰۰۰ ریال در نوسان است,
و معمولا هر گلابتون دوزخبره طی یک ماه قادر به دوخت دو عدد شلوار زنانه ی پرکار میباشد.

در پاره یی موارد نیز که گلابتون دوزان سفارش دوخت لباسی با الیاف نقره را دریافت دارند به دلیل دقت بیشتری ,
که باید به خرج دهند دستمزد بهتری را پیشنهاد میکنند.

گلابتون دوزی همانند سایر رشتههای صنایع دستی فروعی نیز دارد که اگرچه در حال حاضر گستردگی چندانی,
نداشته و دست اندرکاران آن بسیار محدود است ، معهذا هنوز کاملا از رمق نیفتاده با اندک حمایتی,
قادر به تولد دوباره و ادامه ی حیات خود به عنوان یک عامل مکمل اقتصادی هست.

تبیان , مهر

.

منبع : persianv.com