آکاایران: آشنایی با هنر ارمک بافی از صنایع دستی خانگی مردم یزد

آکاایران: آشنایی با هنر ارمک بافی از صنایع دستی خانگی مردم یزد

ارمک بافی یکی از فعالیتهای دستبافی و خانگی موجود در استان یزد محسوب میگردد.

ارمک بافی

تهیه پارچه های دست بافت ارمک در گذشته رونق فراوانی داشته است، اما اکنون به سبب افزایش ,
منسوجات ماشینی متنوع، با کیفیت بهتر و گسترش عرضه آنها با قیمت کمتر،
استفاده از این پارچه به مقدار زیادی کاسته شده است.

مواد اولیه مورد مصرف ارمک بافان، بیشتر شامل نخ مرسریزه نمره ۳۲ (به عنوان تار) و نخ پنبه ای ,
نمره ۲ یک لا (به عنوان پود) می باشد. البته گاهی از نخ ابریشمی مصنوعی به عنوان تار استفاده می شود.

طرح هایی که معمولا در پارچه های ارمک مورد استفاده قرار می گیرند عبارتند از: طرح های ساده، پیچازی و راه راه.

کاربرد

پارچه های ارمک، برای تولید پیراهن، روپوش مدارس و لباس محلی مورد استفاده قرار می گیرند.

مشاغل مرتبط

پارچه بافی

محدوده جغرافیایی

این هنر در استان یزد رایج می باشد.

درباره هنر برمک بافی بیشتر بدانید

آشنایی با هنر ارمک بافی از صنایع دستی خانگی مردم یزدآشنایی با هنر ارمک بافی از صنایع دستی خانگی مردم یزد

نمونه پارچه های دستباف ارمک

ارمک بافی یکی از فعالیتهای دستبافی و خانگی موجود در استان یزد محسوب میگردد.
تهیه پارچههای دستباف ارمک در گذشته قبل از توسعه کارخانجات وماشین های برقی نساجی در شهرستان یزد ,
رواج فراوانی داشته است ولی اکنون به سبب افزایش منسوجات ماشینی متنوع با کیفیت بهتر ,
و گسترش عرضه آنها با قیمت کمتر از فعالیت ارمک بافی با وسائل دستی به مقدار زیادی کاسته گردیده است.

مواد اولیه برای ارمک بافی

مواد اولیه مورد مصرف ارمک بافان بیشتر شامل نخ مرسریزه نمره ۳۲ و نخ پنبهای نمره ۲ یک لا میباشد ,
که نخ مرسریزه جهت تار و نخ پنبه ای جهت پود به کار می رود ولی گاه ممکن است ,
تار این فرآورده از نخ ابریشمی مصنوعی باشد.

اکثر دستگاههای دستی ارامک بافی چهاروردی است ولی هنگام بافت به صورت دستگاههای دو وردی ,
عمل میکند. بدین معنی که وردها به صورت دو به دو به یکدیگر متصل بوده ,
و با هم بالا و پایین می رود.

ارمک معمولا با عرض ۷۵*۹۰ سانتی متر بافته می شود و اغلب بافندگان این فرآورده را زنان,
تشکیل می داده است. برای تهیه یک رویه کار از پارچه نامبرده با عرض ۹۰ سانتی متر,
و طول ۲۵ متر حدود ۵/۳ کیلو نخ لازم است که نصف آن تار بوده و نصف دیگرنخ پود است.

و میزان تولید یک بافنده به طور متوسط روزانه حدود ۵ سانتی متر بوده است.

هرآنچه باید راجع به ارمک بافی بدانید

ارمک بافی، یکی از شاخه های نساجی سنتی ایران و رشته ی بومی استان یزد است.

ارمک، پارچه ای دست باف است که معمولاً به وسیله ی دستگاه پارچه بافی چهاروردی تولید می شود.
چنان که از اشارات تاریخی برمی آید، در گذشته ارمک منسوجی پشمی بود ,
که اغلب از پشم شتر های خاکستری رنگ تأمین می شد.

آشنایی با هنر ارمک بافی از صنایع دستی خانگی مردم یزدآشنایی با هنر ارمک بافی از صنایع دستی خانگی مردم یزد

کار کردن با دستگاه ارمک بافی

۲- مراکز بافت ارمک در ایران

پارچه ی ارمک در شهر یزد (به عنوان تنها مرکز ارمک بافی) به میزان محدود و اغلب توسط زنان بافته می شود.

نحوه کار کردن با دستگاه ارمک بافی

۳- محصولات ارمک بافی

پارچه ی ارمک، از نظر نوع بافت، کاملاً یکدست و یکنواخت بوده و دارای نقوش برجسته نیست.
در بافت ارمک، نخ ها متناوباً از روی یکدیگر گذر کرده و در اثر پیوستگی نخ های تار و پود ,
و درگیری آنها با یکدیگر، پارچه ای با مقاومت مطلوب تولید شده است؛

زیرا تعداد پیوستگی در نخ های این نوع بافت (ساده ترین شکل بافت)، بیش از سایر انواع بافت است.

پارچه ی ارمک مرغوب، باید دارای ویژگی های زیر باشد:

– تار ارمک از جنس نخ ابریشم مصنوعی (با نام محلی مرسریزه) با نمره ی ۳۲ و پود آن ,
نخ پنبه ای نمره ی ۲ یک لا است و منسوج نهایی دارای لطافت و نرمی مطلوب است.

– تمام رنگ های به کاررفته در رنگرزی الیاف ارمک باید از ثبوت کافی برخوردار باشند.
رنگ های طبیعی دارای مزیت بیشتری نسبت به رنگ های شیمیایی است.
– ارمک باید عاری از عیب های ظاهری ذاتی ازقبیل گره دارشدن، دورنگی، رگه دارشدن،
نایکنواختی شدید ردیف های بافته شده، ترکیدگی و بدقوارگی باشد.

– ارمک نباید دارای عیوب ظاهری عارضی ازقبیل پارگی، سوراخ شدگی، سوختگی، رنگ پس دادن،
پوسیدگی، آثار رفوگری، ساییدگی، رنگ پریدگی، بیدخوردگی و نخ کشی باشد.

♦ پارچه ی دست باف ارمک، معمولاً با پهنای ۷۵ سانتی متر تا ۹۰ سانتی متر و درازای ۲۵ متر تولید می شود.
این پارچه، در زمان های گذشته مصارف گوناگون نداشته و جهت استفاده در لباس محلی یزد ,
بافته می شد. ولی طبیعتاً جنبه های مصرفی متفرقه ای نیز پیدا نمود.
در آخرین سال های رونق این رشته نیز، پارچه ی ارمک، جهت تولید رووش دختران دانش آموز بافته می شد.

ارمک بافی چه هنری است؟

۴- نقوش، طرح ها و رنگ بندی محصولات ارمک

در بافت ارمک، از نقشه ی خاصی استفاده نمی شود؛ با این حال می توان تولیدات آن را از نظر تفاوت نقوش،
به سه گروه ساده، راه راه و چهارخانه (پیچازی) تقسیم نمود.

خطوط موازی یا متقاطع ارمک، در درازا به وسیله ی تارها و در پهنا به وسیله ی پودها به وجود می آید.
این خطوط دارای پهناها و رنگ های مختلف بوده که تابع نقشه و الگوی خاصی نیست.
این چیدمان خطوط که در پهنا و درازای ارمک متقارن است،
بیشتر به صورت ذهنی و تجربی ایجاد می شود.

به دلیل شیوه ی بافت، امکان ایجاد نقوش منحنی، گل و گیاه طبیعی و انتزاعی،
نقوش با خط های شکسته و … در ارمک موجود نیست. با استناد به گفته های برخی از تولیدکنندگان قدیمی،
معدودی از افراد اقدام به ایجاد این نقوش به صورت سوزن دوزی روی ارمک می کردند.

اجرای چاپ های مختلف پارچه (باتیک [Bâtik]، قلمکار و …) یا حتی نقاشی با رنگ نیز ,
در این هنر- صنعت رایج نیست.

همچنین، با توجه به شیوه ی بافت ارمک، امکان ایجاد هیچ نوعی از خط نوشته در مرحله ی بافت موجود نیست.
حتی شیوه ی چاپ خطوط نوشتاری بر روی پارچه های ارمک رایج نیست.

۵- مواد اولیه ی ارمک بافی

نخ های تار (چله) پارچه ی ارمک از جنس نوعی ابریشم مصنوعی به نام نخ مرسریزه و با نمره ی ۳۲ است.
نخ مرسریزه از نظر ظاهری تفاوت به جز درخشندگی با نخ معمولی پنبه ای ندارد؛
در حالی که ویزگی های فیزیکی و شیمیایی آن در اثر مرسریزاسیون دگرگونی های زیادی پیدا کرده است .

کاربرد محصولات حاصل از ارمک بافی

عمل مرسریزاسیون با سود ۲۸ درصد تا ۳۲ درجه انجام می گیرد. در اثر مرسریزاسیون استحکام پنبه ,
در برابر کشش افزوده شده و قدرت جذب و درخشندگی آن بیشتر می شود.

مرسریزاسیون پنبه در دوحالت انجام می شود: مرسریزاسیون با کشش و مرسریزاسیون فاقد کشش.
برای مرسریزه کردن بیشتر از حالت مرسریزاسیون با کشش استفاده می شود
و ویژگی هایی که در این حالت پنبه حاصل می کند،

شامل استقامت بیشتر، استحکام بیشتر، جذب رطوبت بیشتر و جذب رنگ بیشتر است.
در مرسریزه کردن فاقد کشش، تنها جذب رنگ بهتر بوده ولی ,
درخشندگی و ماندگار آن خیلی کم بهبود پیدا می کند.

نخ های پود ارمک، از جنس پنبه با نمره ی ۲ یک لا است.
برای تهیۀ این پارچه با پهنای ۹۰ سانتی متر و طول ۲۵ متر، حدود ۵/۳ کیلوگرم نخ لازم است.

۶- ابزارهای ارمک بافی

دستگاه ارمک بافی چهار ورد دارد که به صورت جفتی به یکدیگر متصل بوده و عمل بافندگی را ,
شبیه دستگاه دووَردی انجام می دهد.

۷- فرآیند تولید محصولات ارمک

هر بافنده می تواند به طور میانگین، روزانه حدود پنج سانتی متر پارچه ی ارمک تولید کند.

روستاپدیا , سی ایران , برزن

.

منبع : persianv.com