آکاایران: آشنایی با تاریخچه بازی تنیس از پیدایش آن تا تکامل قوانین تنیس

آکاایران: آشنایی با تاریخچه بازی تنیس

ریشه‌ های بازی تنیس

اختصاصیآکا ایران: 

تاریخچه‌ بازی تنیس نیز مانند بیشتر بازی‌های و سرگرمی‌های دیگر مملو از نظریه‌ها و داستان‌های متفاوت است و نمی‌شود با قاطعیت ریشه‌ها و خاستگاه این بازی را مشخص کرد. حتی نظریه‌ای وجود دارد پیدایش بازی تنیس را به عصر حجر نسبت می‌دهد و زمانی که مردان وزنان برای سرگرم کردن خود، با ضربات چوب تکه‌های کوچک سنگ را به اطراف پرتاب می‌کردند. یکی از قابل‌قبول‌ترین نظریه‌ها، مشتق شدن بازی تنیس از نوعی هندبال است که در تمدن‌های باستانی مانند روم، یونان و مصر رواج داشت. یکی از شهر تاریخی مصر در ساحل رود نیل، (تینیس) نام دارد و بعضی از کارشناسان معتقدند نام بازی تنیس از نام این شهر گرفته شده است. عده‌ای دیگر ادعا می‌کنند که کلمه‌ی راکت، فرم تغییر شکل یافته‌ی کلمه‌ی عربی (راحت) به معنای کف دست است.

آشنایی با تاریخچه بازی تنیس -آکاتاریخچه بازی تنیس

اولین بازی باستانی که می‌شود با قاطعیت آن را مشابه بازی تنیس دانست، در فرانسه ابداع شده است و به همین دلیل بسیاری از کارشناسان، ریشه‌ی کلمه‌ی تنیس را فعل تِنِز در زبان فرانسه به معنای بگیر یا بازی کن می‌دانند. بر اساس یک افسانه‌ی محلی، در قرن دهم میلادی این بازی توسط یک نوازنده‌ی دوره‌گرد به دربار پادشاه فرانسه آورده شد. گذشته از جنبه‌های اغراق‌آمیز این افسانه، مطمئناً در طول قرن یازدهم میلادی یک نمونه‌ی ابتدایی از بازی تنیس در صومعه‌های فرانسه رواج داشت. راهب‌های فرانسوی اغلب با کشیدن یک طناب بین دو دیوار حیاط مرکزی چهارگوش صومعه به انجام بازی تنیس اولیه مشغول می‌شدند و گاهی نیز این کار را در کنار دیوارهای قلعه یا کاخ‌های سلطنتی انجام می‌دادند که احتمالاً همین مسئله دلیل شکل گرفتن افسانه‌ی فوق است.
 در بازی تنیس اولیه، بازیکنان با کف دست به توپ ضربه می‌زدند و بعدها پوشیدن دستکش نیز متداول شد ولی درنهایت بازیکنان شروع به استفاده از چماق‌های کوتاه برای زدن توپ نمودند. در سال‌های بعد لویی چهارم (پادشاه وقت) و مقامات کلیسا به‌دفعات سعی کردند که بازی تنیس را ممنوع کنند ولی موفق نشدند و در طی قرن سیزدهم میلادی حدود 1800 سالن مخصوص بازی تنیس در فرانسه وجود داشت.
تا اوایل قرن چهاردهم میلادی، بازی تنیس به انگلستان نیز راه پیدا کرده بود و در آنجا هنری هفتم و هنری هشتم (دو پادشاه معروف انگلیسی) خود از بازیکنان مشتاق تنیس محسوب می‌شدند و با پشتکار زیاد به ساخت سالن تنیس در سراسر کشور اقدام می‌کردند. هنری هشتم به‌نوعی مبتکر قانون سرویس زدن محسوب می‌شود زیرا خود او به دلیل چاقی بیش‌ازحد نمی‌توانست به‌راحتی بازی را شروع کند و برای این کار خدمتکاران او توپ را به هوا پرتاب می‌کردند تا او بتواند به آن ضربه بزند.

معمای سیستم امتیازدهی بازی تنیس

آشنایی با تاریخچه بازی تنیس -آکاتاریخچه بازی تنیس

سیستم امتیازدهی کنونی بازی تنیس (15، 30، 40) حداقل به‌اندازه‌ی نبرد تاریخی آگینکوت (پایان جنگ‌های صدساله‌ی انگلیس) در سال 1415 قدمت دارد زیرا در اشعار حماسی سروده شده در مورد این نبرد به آن اشاره شده است. ظاهرا در اصل هر ضربه‌ی موفقیت‌آمیز 15 امتیاز داشته و امتیازات بازی 15 30 و 45 بودند ولی تلفظ انگلیس عدد 45 (فورتی فایو) کمی طولانی است و بازیکنان به‌تدریج به‌جای تلفظ کامل، فقط از کلمه‌ی فورتی (40) استفاده می‌کردند و درنهایت عملاً امتیاز آخر به 40 تغییر کرده است.
البته دلیل 15 امتیازی بودن ضربه‌های موفق نیز مشخص نیست. بعضی‌ها این سیستم را برگرفته از تقسیمات 15 دقیقه‌ای صفحه‌ی ساعت در طول 60 دقیقه بازی می‌دانند ولی هیچ مدرک قابل استنادی برای این مسئله وجود ندارد.

 یک توضیح منطقی دیگر نیز برای این مسئله وجود دارد و آن کاربرد کلیدی عدد 60 در فرهنگ باستانی فرانسه است که می‌شود آن را با جایگاه عدد 100 در واحدهای اندازه‌گیری کنونی مقایسه کرد. به همین دلیل است که در زبان فرانسه عددهای دهگان بالاتر از 60، همه از کلمه‌ی شصت (سوِسانت) مشتق شده‌اند مثلاً کلمه‌ی سوِسانت دیس (هفتاد) به معنای لفظی شصت و ده است. به این ترتیب در نظر گرفتن 60 امتیاز برای نمونه‌های ابتدایی بازی کاملاً منطقی به نظر می‌رسد ولی این امر تقسیم امتیازات بازی تنیس به چهار قسمت 15 تایی را توجیه نمی‌کند. بهترین نظریه برای توضیح این تقسیم‌بندی، رواج داشتن شرط‌بندی نقدی بر روی بازی‌های محبوب مثل تنیس در قرون‌وسطی است. بین قرن سیزدهم و چهاردهم میلادی در فرانسه شرط‌بندی بیشتر از 60 دینار ممنوع بود. در آن زمان علاوه بر دینار یک نوع سکه‌ی دیگر به نام گراس نیز رایج بود که 15 دینار ارزش داشت. در آن زمان بازیکنان به ازای هر ست بازی یک سکه‌ی گراس شرط می‌بستند درنتیجه قانون ممنوعیت بیش از 60 سکه نقض نمی‌شد و این کار باعث می‌شد که هر ست بازی 15 دینار ارزش داشته باشد.

 در مورد ریشه‌ی اصطلاحات رایج در بازی تنیس یعنی لاو و دوس نیز نظریه‌هایی گوناگونی وجود دارد. اصطلاح دوس درواقع از عبارت فرانسوی دو دو جو (به معنای دو بازی) ریشه گرفته است و برای توصیف بازیکنی که دو امتیاز با برنده شدن فاصله دارد استفاده می‌شود. انگلیسی‌ها به‌تدریج این عبارت را کوتاه کرده و ابتدا به ادوس و بعد دوس تبدیل نمودند.

 علیرغم اینکه جمله‌ی (تازه از تخم درآمده) برای توصیف بازیکنان ناشی بی‌مناسبت نیست ولی نظریه‌ی ریشه گرفتن اصطلاح لاو از کلمه‌ی فرانسوی لُف (تخم‌مرغ) کمی جای تردید دارد. توضیح منطقی‌تر این است که اصطلاح لاو از کلمه‌ی آلمانی لاف به معنای شرافت مشتق شده است. شروع به‌کارگیری عبارت لاو در بازی تنیس تقریباً با سیل مهاجرت پروتستان‌های رانده‌شده از آلمان به انگلیس همزمان بود. مهاجران نیز مانند بقیه مردم به بازی تنیس علاقه‌مند شدند و تماشای آن یکی از سرگرمی‌های محبوب آن‌ها بود. این تماشاگران به دلیل غرور و تعصب ذاتی آلمانی اگر بازیکن موردعلاقه‌ی آن‌ها نمی‌توانست هیچ امتیازی بگیرد او را یک‌صدا با جمله‌ی امه لاف اشپلن (برای حفظ شرافتت بازی کن) تشویق می‌کردند که به‌مرور و طبق عادت انگلیسی‌ها این جمله کوتاه شد و جای خود را به لاف و نهایتاً لاو داد.

سیر نزولی بازی تنیس
از سال 1500 میلادی به بعد راکت‌های تمام چوبی تنیس جای خود را به راکت جدیدی که دسته‌ی چوبی و سر بافته‌شده از روده دباغی‌شده‌ی گوسفند داشت، دادند. در قرن شانزدهم و هفدهم اشتیاق خانواده‌های سلطنتی انگلستان و فرانسه به بازی تنیس باعث رونق زیاد این بازی گردید به‌طوری‌که تنها در پاریس بیشتر از هزار سالن تنیس ساخته‌شده بود. ولی از اواخر قرن هفدهم بدون هیچ دلیل شناخته‌شده‌ای محبوبیت بازی تنیس رو به افول گذاشت. در قرن هجدهم عملاً اثری از محبوبیت سال‌های گذشته‌ی بازی تنیس در این کشورها دیده نمی‌شد. البته هنوز هم اشراف و ثروتمندان در مواقع خاص صرفاً برای پیروی از رسوم تنیس بازی می‌کردند.

آغاز شکل‌گیری بازی تنیس روی چمن

آشنایی با تاریخچه بازی تنیس -آکاتاریخچه بازی تنیس

بعد از این فرازوفرود در اواسط قرن نوزدهم بازی تنیس دوباره موردتوجه قرار گرفت. در سال 1858 سرگرد هنری جم و دوستش خوان پرارا بازی تنیس در فضای آزاد و روی چمن را آغاز کردند که قوانین آن با تنیس معمولی تفاوتی نداشت. در سال 1873 سرگرد والتر وینگفیلد نوع جدیدی از بازی تنیس را ابداع کرد که قوانین خاص خود داشت و آن را اسفارستیک نامید. در این بازی فقط زننده سرویس امتیاز می‌گرفت و تفاوت اصلی آن با تنیس معمولی این بود که زمین ‌بازی هیچ دیوار یا مانعی در اطرافش نداشت و شکل آن مشابه ساعت شنی بود. در آن موقع طول زمین بازی تنیس روی چمن 20 متر و عرض آن در دو انتها 28 متر و در محل نصب تور 21 متر بود. در سال 1877 باشگاه‌ ملی کروکت ویمبلدون، اولین مسابقه‌ی قهرمانی تنیس روی چمن ویمبلدون را برگزار کرد. در این تورنمنت سه نفر از اعضای باشگاه، قوانین جدیدی برای تنیس روی چمن وضع کردند که زیربنای اولین قوانین استاندارد موردقبول همگان به شمار می‌آمد. در این قوانین شکل زمین بازی اصلاح گردید و به یک مستطیل 23.7 در 8.2 متری تبدیل شد. این اندازه به‌جز چند مقطع زمانی خاص تا به امروز تغییر نکرده است.
در سال 1874 یک مسافر آمریکایی تجهیزات بازی تنیس را خریداری نمود و همین مسئله باعث شد که در سال 1881 اولین سازمان رسمی تنیس روی چمن در ایالت متحده شروع به کار کند و به‌زودی تورنمنت‌های بین‌المللی تنیس روی چمن نیز آغاز شد و این رقابت‌ها درنهایت به شکل‌گیری مسابقات مشهور جام دیویس در سال 1900 و جام ویتمن (مخصوص زنان انگلیسی و آمریکایی) در سال 1923 منجر شد. یکی از رشته‌های پرطرفدار اولین المپیک دوران مدرن در سال 1896، تنیس روی چمن در دو کلاس یک‌نفره و دونفره بود.

سرنوشت بازی تنیس سنتی

آشنایی با تاریخچه بازی تنیس -آکاتاریخچه بازی تنیس

بازی تنیس سنتی که هنوز در فرانسه ژو دو پاوم (هندبال) نامیده می‌شود، همزمان با رشد و افزایش محبوبیت تنیس روی چمن، بیشتر به انزوا کشیده می‌شد و در طول قرن بیستم تعداد سالن‌های بازی تنیس سنتی مرتب رو به کاهش بود ولی با شروع قرن 21 بازی تنیس سنتی دوباره موردتوجه قرار گرفت. در حال حاضر این بازی در انگلیس تنیس حقیقی یا تنیس سلطنتی و در آمریکا تنیس درباری نامیده می‌شود. سالن‌های این بازی اندازه‌ی استانداردی ندارند و معمولاً طول و عرض زمین، شکل سالن و نوع سقف آن‌ها متفاوت است.

مترجم: محسن یزدانی

منبع :